உதாரணமாக, உள்ளுறை-இசைவு உறவு (endo-symbiosis) எனும் பரிணாம இயக்கத்தைக் கண்டுபிடித்தவர் லின் மர்குலிஸ். அதாவது, நம் செல்லில் உள்ள மைட்டோகாண்ட்ரியா போன்ற அமைப்புகள், உண்மையில் மாற்று உயிரினங்கள். அவை, நம் செல்களுடன் ஒரு பரஸ்பர நல்லுறவை ஏற்படுத்துகின்றன. இச்செயல்பாடு ஒரு முக்கியப் பரிணாம இயக்கம் என்பதை முன்வைத்தவர். அவர் இதைக் கூறியபோதும் கடும் எதிர்ப்புக்கு ஆளானார். ஆனால், பின்னாட்களில் அது ஏற்றுக்கொள்ளப்பட்டது. லின் மர்குலிஸும், அவரது மகனும் பரிணாமவியலாளருமான டோரியன் சாகனும் ஒரு விஷயத்தைச் சொல்கின்றனர். அதாவது, நம் தன்னுணர்வில் ஒரு மிகக்குறைந்த பின்ன அளவிலாவது தன்னுணர்வு, நம் மூத்த பரிணாம மூதாதையரான சிறு உயிரினங்களில் இருந்தது என ஏற்றுக்கொண்டு, அதைக் கணக்கில் எடுத்துக்கொண்டு பரிணாமத்தை நோக்கினால், உயிரினங்களின் பரிணாமத்தை இன்னும் முழுமையாக விளக்கவும், புரிந்துகொள்ளவும் முடியும் என்கின்றனர். இன்று ஆண்ட்ரூ பாரனும், கோலின் க்ளெயினும் தங்கள் ஆராய்ச்சியின் முடிவில் சொல்கின்றனர்: “…எனவே, அக-அனுபவங்களின் தொடக்க வேர்கள் காம்பிரியன் காலத்தில் தொடங்கியிருக்க வேண்டும் என நாங்கள் முன்வைக்கிறோம்”.